Wat is mate (yerba mate)?
Yerba mate zijn de bladeren van de boom Ilex paraguariensis, gedroogd, gerijpt en samen met een deel van de steeltjes gemalen. Het is geen kruid maar een boom uit het Zuid-Amerikaanse regenwoud, en de teelt is ouder dan de komst van de Spanjaarden. Hij wordt gezet in een kalebas (de mate) en gedronken door een metalen rietje (bombilla).
Belangrijk om mee te beginnen: hier kennen de meeste mensen mate als koude frisdrank uit een flesje of als theezakje. Dat is een ander drankje — hier gaat het om het aftreksel uit de kalebas.
Met of zonder steel
Con palo (met steel) bevat stukjes steel: milder van smaak, en het aftreksel gaat langer mee, omdat de steeltjes het blad losser houden en het water laten circuleren. In Argentinië de meest verbreide soort.
Sin palo (zonder steel) is bijna alleen blad: intenser, bitterder, krachtiger. Dat is de Uruguayaanse stijl.
Om mee te beginnen is een milde soort con palo de vriendelijkste keuze.
De fout die bijna iedereen de eerste keer maakt
Het water mag niet koken. Tussen 75 en 85 °C — dus na het koken een paar minuten laten staan. Kokend water verbrandt het blad en de mate smaakt vanaf de eerste slok bitter, zonder dat daar nog iets aan te redden valt.
Heb je geen waterkoker met temperatuurinstelling: aan de kook brengen, van het vuur halen en ongeveer vijf minuten wachten.
Wat er bij gegeten wordt
Bij de mate hoort gebak, en daar komt een flink deel van de recepten op deze site vandaan: scones van twee ingrediënten, tortas fritas op regendagen, chipá, magdalenas.
De mate wordt gedeeld: één iemand giet op en geeft de kalebas rond, ieder drinkt hem leeg en geeft hem terug. Dat is geen detail, dat is de bedoeling van het geheel.
Waar koop ik dit in Nederland en België?
In de natuurwinkel en de theespeciaalzaak ligt yerba mate los, meestal zonder steel en fijn gemalen. In de Latijns-Amerikaanse winkel en online krijg je de Argentijnse merken con palo, die dichter bij het origineel liggen.
Kalebas en bombilla zijn online als setje te koop. Een nieuwe kalebas van pompoen moet vóór het eerste gebruik gecureerd worden — een paar dagen gevuld met vochtige yerba.
Wat in de supermarkt als matethee in zakjes staat, werkt voor mate cocido, niet voor het aftreksel uit de kalebas.
De recepten
Veelgestelde vragen
- Zit er cafeïne in yerba mate?
Ja (soms mateïne genoemd, maar het is hetzelfde molecuul). Een mate die je meerdere keren opgiet werkt vergelijkbaar met een kop koffie, alleen over een langere tijd verdeeld.
- Is dit hetzelfde als Club-Mate of mate-ijsthee?
Nee. Dat zijn koude, meestal koolzuurhoudende drankjes op matebasis. Hier gaat het om het hete aftreksel uit de kalebas.
- Heb ik per se een kalebas en een bombilla nodig?
Voor de klassieke mate wel — zonder bombilla is het fijne poeder niet te drinken. Er bestaat ook mate cocido: gezet en gezeefd als thee, gewoon in een kop.
Bijgewerkt op 2026-08-08